AZƏRBAYCAN FUTBOLU

Azərbaycan futbolu: Azərbaycanda ilk futbol klubları 1905-ci ildə yaranıb. İlk rəsmi çempionat Bakıda 1911-ci ildə keçirilib, qalib isə İngiltərə Neft Şirkətinin “Britaniya Klubu” komandası olub. 1912-ci ildə “Bakı” komandası Tbilisidə “Sokol”a qarşı ilk beynəlxalq oyununu keçirib və 4:2 hesabı ilə qalib gəlib.

Azərbaycanın futbol yığması özünün ilk yoldaşlıq oyunlarını 1929-cu ildə Tehranda İrana qarşı keçirib və həmin oyunlarda 4:0, 4:1 və 11:0 hesabı ilə üç qələbə qazanıb.

1966-cı il Azərbaycan futbolunun tarixinə qızıl hərflərlə yazılıb. Bakının “Neftçi” komandası SSRİ çempionatında 3-cü yeri tutaraq bürünc medal qazanıb. 1966-cı ildə Bakı komandasının iki oyunçusu SSRİ yığmasının tərkibində İngiltərədə keçirilən dünya çempionatında iştirak edib. Onlardan biri – unudulmaz Anatoli Banişevski qol vurub.

Azərbaycan dünya futboluna bir çox parlaq adlar bəxş edib. Onların arasında – hakimlər Tofiq Bəhramov və Eldar Əzimzadə, məşqçi Əhməd Ələsgərov, qapıçılar Sergey Kramarenko, Aleksandr Jidkov, oyunçular Ələkbər Məmmədov, Anatoli Banişevski, İsgəndər Cavadov, Maşallah Əhmədov, İqor Ponomaryov, Nazim Süleymanov, Vəli Qasımov və başqaları var.

Tofiq Bəhramov dünya çempionatında hakimlik edən ikinci sovet hakimi olub. Onun ən böyük uğuru DÇ-1966-da İngiltərə və Almaniya yığmaları arasındakı final oyununda olub. Digər məşhur hakim Eldar Əzimzadə 1980-ci ilin Olimpiya oyunlarında futbol turnirinin final oyununa rəhbərlik edib.

Ələkbər Məmmədov Azərbaycan futbolu tarixinə dörd dəfə SSRİ çempionu, əməkdar idman ustası və əməkdar məşqçi adını qazanmış yeganə azərbaycan futbolçu kimi düşüb.

Anatoli Banişevski SSRİ çempionatında 136 qolun müəllifi olub. Banişevskinin SSRİ yığmasının DÇ-1966-da dördüncü yer və AÇ-1972-də gümüş medala layiq görülməsində xidməti böyükdür.

1992-ci ilin yazında respublika müstəqillik əldə etdikdən sonra AFFA yaradıldı. O, 1994-cü ildə UEFA və FİFA-ya qəbul edildi. Həmin andan futbol üzrə Azərbaycanın milli komandası AÇ-1996-nın seçmə oyunlarında iştirak etməyə başlayıb.

İlk milli çempionat 1992-ci ildə keçirilib, qalib isə “Neftçi” olub. İlk müstəqil çempionatın bombardiri 39 qolla “Xəzər”in (Sumqayıt) oyunçusu Nazim Əliyev olub. 2008-ci ildən Azərbaycan çempionatı Premyer Liqa adlandırılır.